Một học sinh có thể là người có hành vi ăn hiếp, là nạn nhân của doạ hoặc cả hai. nạt học trò là một dạng của bạo lực học đường, có thể gây ra thương tổn về mặt thể chất, tinh thần và xã hội, thậm chí là tử vong, và đã trở nên một vấn đề y tế công cộng được quan hoài trên toàn cầu cũng như ở Việt Nam.
Trên thế giới, mỗi năm có 6 triệu trai trẻ và 4 triệu trẻ gái có liên can trực tiếp đến bạo lực học đường, trên 3,2 triệu học trò là nạn nhân của nạt mỗi năm. Tại Hoa Kỳ, có khoảng 28% học trò từ 12 - 18 tuổi bị đe tại trường, trong đó 18% học trò bị xúc phạm, trêu, 18% là nạn nhân của những tin đồn, 5% bị đe dọa và 3% học trò bị bắt làm những điều mà họ không muốn.
Một số nước có thiên hướng giảm về tỉ lệ bị bắt nạt và có hành vi ăn hiếp người khác như Đan Mạch, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Anh và Nauy. Bên cạnh đó, một số nước như Pháp, Bỉ, Hà Lan có tỉ lệ bị đe vẫn gia tăng ở cả hai giới. Theo ít của tổ chức Plan International (PI), khảo sát trên 5 quốc gia châu Á cho thấy học trò 12 đến 17 tuổi bị ăn hiếp trong 6 tháng qua dao động trong khoảng 28% đến 75% với các hình thức ăn hiếp thể chất, bắt nạt tinh thần và lạm dụng dục tình, trong đó, tỉ lệ bị ăn hiếp ở Việt Nam là 71%.
Ảnh minh họa
Tại Việt Nam, trong thời kì gần đây học trò bị đe như hăm dọa, đánh đập được san sẻ phổ quát trên các trang mạng tầng lớp. Hành vi bắt nạt trong độ tuổi đi học liên hệ đến các vấn đề như thành tích học tập kém, hút thuốc lá và thiên hướng lạm dụng rượu tăng, khả năng kiểm soát xúc cảm kém, có nguy cơ trầm mình tiềm tàng.
Có mối liên hệ giữa học trò bị đe với các nguyên tố:
- Đặc điểm cá nhân chủ nghĩa: hạnh kiểm, học lực, giới tính và khối lớp của học sinh
- Gia đình: nghề, học vấn, tình trạng hôn nhân của ba má, kinh tế gia đình, học sinh sống chung với ai, mức độ quan tâm của gia đình, chừng độ học trò chứng kiến bạo hành gia đình và chừng độ bị người nhà la mắng, đánh đập.
- Môi trường sống: mức độ đánh nhau, cãi nhau tại nơi sinh sống và nhợt từng lớp.
- Nhà trường: mối quan hệ với phụ thân, học trò sống cô lập và chứng kiến đe tại trường.
Theo một nghiên cứu trên 248 học trò trung học cơ sở tại tỉnh Phú Yên, tỉ lệ học trò bị nạt là 37,9%. Những nhân tố liên hệ đến bị ăn hiếp ở học sinh là học lực, hạnh kiểm, khối lớp, kinh tế gia đình, tình trạng đánh nhau/cãi nhau và xảy ra các bạc từng lớp tại khu vực sống, có chứng kiến ăn hiếp trong trường và mối quan hệ không tốt với thầy cô. Trong đó 3 nguyên tố gồm học lực, kinh tế gia đình và tình trạng đánh nhau hoặc cãi nhau tại khu vực sống cần được chú trọng.
Trong nghiên cứu trên, phần lớn học trò nhận được sự quan hoài từ gia đình, trong đó 64,5% cho là rất quan tâm và 31,1% là quan hoài, có 0,8% cho rằng không được gia đình quan tâm. Trong 12 tháng qua, phần đông học trò không chứng kiến bạo lực gia đình (60,1%), nhưng có tới 51,6% học sinh đáp đã bị người nhà la mắng đánh đập, trong đó 6,8% học sinh bị la mắng, đánh đập với mức độ thẳng tắp. Hơn 50% học sinh sống trong khu vực có xảy ra đánh nhau hoặc cãi nhau, với chừng độ đôi khi là 43,1% và thẳng thớm là 8,9%. Một phần nhỏ học trò sống trong khu vực có các bạc xã hội như cờ bạc, trộm cắp, cướp giật…
Một điều đặc biệt, những học sinh từ khối lớp 7 đến khối lớp 9 trong nghiên cứu này có tỉ lệ bị doạ cao hơn so với học sinh lớp 6.học sinh có học lực từ khá trở xuống có tỉ lệ bị nạt cao hơn so với học sinh có học lực giỏi.học trò có hạnh kiểm từ khá trở xuống có tỉ lệ bị ăn hiếp cao hơn so với học sinh có hạnh kiểm tốt. Theo định nghĩa, xọc được thực hành một cách thân thiện, vui vẻ không được xem là nạt, có thể học sinh đang trong độ tuổi có sự biến chuyển về mặt tâm lý, những học trò ở khối lớp lớn hơn dễ nhạy cảm hơn với sự thuộc của bạn bè và cho rằng đó là hành vi doạ đối với mình.
Những học sinh có học lực kém thường bị bạn bè trêu chọc gây khó chịu hoặc ít được để ý gây cảm giác bị xa lánh, đó được xem là những hình thức doạ. Tâm lý chung của các bậc phụ huynh là không muốn cho con em mình chơi với những trẻ sống ở môi trường sống phức tạp, có nhẽ cho nên mà những học sinh sống ở nơi thẳng xảy ra đánh nhau/cãi nhau thường bị doạ hơn. Bên cạnh đó, với những học sinh có điều kiện kinh tế gia đình khá giả, thứ nhất, có thể cách ứng xử của các em chưa hạp; thứ hai, các em thường mang những đồ vật có giá trị đến lớp, vô hình chung những điều đó đã khiến các em trở nên nạn nhân của bắt nạt trong dài.
mặc dầu mối hệ trọng giữa học sinh bị đe với các yếu tố khác về đặc điểm nhà trường là chưa rõ ràng, song vẫn cần sự quan hoài nhiều hơn từ phía nhà trường.Việc học sinh nhận định rằng cha đối xử không công bằng có thể nảy sự ganh ghẻ, dẫn đến những ứng xử không phù hợp giữa các học sinh với nhau.Bên cạnh đó, tác động từ phương pháp giáo dục có thể có ảnh hưởng hăng hái hoặc tiêu cực đến nhận thức của học sinh, do vậy việc tuyển lựa hình thức xử phạt một cách hợp lý và khoa học là quan trọng.
CN Y tế Công cộng LÊ HUỲNH NHƯ
